أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
410
قانون ( فارسى )
غذا را هم پر مىكند . نسخه : زيتون سياه با هستهاش در آب بپزد و با هسته كوبيده و سائيده شود . اين را با پوست انار و فلفل سفيد و روغن زيتون كال و نارسيده درهم بسرش . بيمار آن را با نان بخورد . بايد هر دارويى را كه در اين حالت از اسهال به بيمار مىدهى داروى قبوضيتآور مانند : مصطكى و كندر در آن باشد و اگر تحمل داشت فلفل بسيار خوب است . اگر حالت اسهالى ناشى از لغزش ، كهنه شود و ديرپا و دست برندار باشد كه بيمار را به ناتوانى كشانيده است ، بايد قبل از هر چيز به علاج سوء مزاج بپردازى و مزاج را به گرمى تبديل كنى . بيمار چندانكه تحمل دارد ورزش كند . يا او را به حمام ببر و به نرمى بدنش را با دست بچلان و رويهء بدنش را ماساژ ده ! بر پهلو دراز بكشد به طورى كه سرش بالاتر از ساير اندامانش باشد . در اين حالت بر پهلو دراز كشيده و سرين بالا گرفته كمى آبگوشت مخلوط با شراب قبوضيتآور و كعك خشك بخورد . و اگر ديدى مزاج و تابوتوان بيمار تحمل چيزى نفوذكننده از قبيل : كمى آش فلافلى يا پونهاى دارد ، بعد از آبگوشت نامبرده آن را هم بخورد . تا آبگوشت و شراب را به زودى به سر منزل مطلوب برساند . اگر چنين غذائى را با اين بدرقهكنندهها بخورد ، كبد سهم خود را از آن به سوى خود مىكشد و تقويت مىشود . اگر بيمارى اسهال از لغزش معده و روده نباشد و از سببى ديگر باشد ، داروى آن اكثرا به داروها و معالجات اسهالى كه از لغزش معده يا روده باشد نزديك است . اگر سبب ابتلا به اسهال مادهء زهرهاى تلخ باشد كه در اندازهء زياد به معده و روده ريخته است ، بايد اول به معالجهء اندامى بپردازى كه مادهء زهرهء تلخ را توليد كرده و فرستاده است . منظورم از اين اندام كبد و كيسهء زهره است ، كه سابقا اين را توضيح دادهام كه اگر مادهء صفرايى در آنجا زياد از حد است ، ما زاد بر احتياج را بايد بيرون دهى ؛ بهترين راه به بيرون پرت كردن چنين مادهء صفرائى ، قى كردن است ، مشروط بر اينكه مشكلاتى در قى كردن بيمار نباشد و قى به آسانى انجام شود . اگر در قى دادن بيمار مانعى پيش مىآيد ، مادهء صفرائى را به وسيلهء اسهال و از راه مدفوع بيرون آور ! و اين اسهال دادن به شرطى بايد اجرا شود كه بيمار ناتوان نباشد و از اسهال ناتوانتر نشود يا به شرطى كه قرحهاى در ميان نباشد و يا بيم آن نرود كه از اثر اسهال دادن صفرا از راه پايين قرحه پيدا شود . بعد از پاكسازى داروهاى قبوضيتآور سردىبخش - كه ذكر شدهاند - به كار ببر ! اكثرا تنها هليلهء زرد كلك مادهء صفرائى را مىكند و نياز به داروى قبوضيتآور سردىبخش نمىباشد . اگر هليلهء زرد را به بيمار بدهى داروى قبوضيتآور و سردىبخش بعد از آن بخورد بسيار بهتر است . بيمار ماست بخورد خوب است و بويژه اگر تباشير با ماست مخلوط باشد بهتر است . همچنين آب قاوت جو بخورد خوب است . اگر سبب بيمارى اسهال بلغم باشد ، به وسيلهء حقنه و داروهاى تناولى كه بلغم را بيرون آورند